W dniach 25–28 czerwca 2026 roku Rzeszów ponownie stanie się przestrzenią spotkania różnych dziedzin sztuki podczas Europejskiego Stadionu Kultury. Tegoroczna, 16. edycja festiwalu odbywa się pod hasłem INNOVATION, które organizatorzy rozumieją nie tylko jako wykorzystanie nowych technologii, ale także otwartość na eksperyment, współtworzenie i poszukiwanie nowych sposobów doświadczania kultury.

W programie znajdą się koncerty, performanse, instalacje multimedialne, projekty wykorzystujące sztuczną inteligencję, VR i XR, a także wydarzenia angażujące publiczność do aktywnego udziału. Wszystkie wydarzenia są bezpłatne i odbywać się będą w różnych przestrzeniach miasta – od Fosy Zamku Lubomirskich i Rzeszowskich Piwnic po galerie, instytucje kultury i przestrzeń publiczną.

Muzyka: od eksperymentu i nowych technologii po jazzowe legendy

Muzyka od lat stanowi jeden z filarów Europejskiego Stadionu Kultury, a tegoroczny program pod hasłem INNOVATION pokazuje, jak różnorodnie można dziś rozumieć artystyczne poszukiwania. Wśród koncertów znalazły się zarówno projekty wykorzystujące nowe technologie, eksperymentalne formy dźwiękowe, jak i wydarzenia reinterpretujące muzyczne dziedzictwo.

Jednym z najbardziej oryginalnych punktów programu będzie „MIST” – przygotowany przez Wojciecha Rusina i Marka Pospieszalskiego prezentowany w Rzeszowskich Piwnicach. To projekt wyłoniony w ramach otwartego naboru projektów muzycznych pod kuratorstwem Małgorzaty Płysy. Ten eksperymentalny koncert i performans łączący saksofon, flet, elektronikę oraz instrumenty zaprojektowane i wydrukowane w technologii 3D. Wydarzenie wymyka się gatunkowym definicjom, tworząc wielowarstwowe doświadczenie na styku muzyki, designu i sztuk wizualnych.

27 czerwca miłośnicy nowoczesnych brzmień spotkają się w Fosie Zamku Lubomirskich, gdzie wystąpi A_GIM, jeden z najbardziej doświadczonych artystów polskiej sceny elektronicznej. Znany z projektów Őszibarack i Nervy producent od lat wyznacza kierunki rozwoju rodzimej elektroniki, łącząc minimalistyczne techno z głębokim, pulsującym brzmieniem.

Międzynarodowy wymiar festiwalu podkreśli koncert ukraińskiego kwartetu Hyphen Dash. Zespół łączy jazz, hip-hop, elektronikę i rock progresywny, tworząc hipnotyczne, instrumentalne kompozycje balansujące pomiędzy improwizacją a precyzyjną konstrukcją. Ich twórczość została dostrzeżona również poza granicami Ukrainy, a album „Basement 626” znalazł uznanie wśród krytyków magazynu „Rolling Stone”.

W programie nie zabraknie także mocnych głosów młodego pokolenia. Na festiwalowej scenie pojawi się Livka, jedna z najciekawszych polskich artystek młodej generacji. Jej muzyka łączy popową wrażliwość z alternatywnym charakterem, a koncerty przyciągają autentycznością i emocjonalną bliskością z publicznością.

Szczególne miejsce w programie zajmie również projekt Kasi Lins, laureatki trzech Fryderyków za album „Obywatelka K.L.”. Artystka sięga po twórczość Grzegorza Ciechowskiego, proponując nie tyle klasyczny tribute, co osobisty i współczesny dialog z jego muzyką. Projekt pokazuje, że innowacja może oznaczać również twórcze reinterpretowanie muzycznego dziedzictwa i odkrywanie go na nowo przez kolejne pokolenia odbiorców.

Jednym z najbardziej technologicznie zaawansowanych wydarzeń muzycznych będzie premierowy projekt „Spektrum” duetu biøs i Jakuba Stelmacha z udziałem Fabiana Klimanka. To audiowizualny performans wykorzystujący autorską instalację LED, wielokanałowy system emisji dźwięku oraz muzykę inspirowaną ambientem, drone'em i IDM. Twórcy zapraszają publiczność do immersyjnego doświadczenia, w którym granice pomiędzy koncertem, instalacją artystyczną i performansem ulegają zatarciu. Dźwięk zyskuje wymiar wizualny i przestrzenny, a technologia staje się integralnym narzędziem budowania artystycznej narracji.

Szczególnym wydarzeniem będzie również 14. edycja Art Celebration, poświęcona twórczości Michała Urbaniaka – światowej sławy skrzypka, saksofonisty i pioniera łączenia jazzu z hip-hopem. Na scenie spotkają się artyści reprezentujący różne pokolenia i muzyczne środowiska, tworząc wielogatunkowy dialog inspirowany dorobkiem jednego z najważniejszych polskich muzyków jazzowych.

Muzyczny program Europejskiego Stadionu Kultury dopełnią działania angażujące publiczność we wspólne tworzenie. Warsztaty grupy Gałązen pozwolą uczestnikom współtworzyć muzyczno-teatralną etiudę „Jaworowa Baśń”, której ostateczny kształt powstanie dzięki kreatywności i zaangażowaniu uczestników, współtworzących spektakl od początku do końca. To przykład wydarzenia, w którym innowacja oznacza nie tylko nowe technologie, ale także nowe sposoby budowania relacji między artystami a odbiorcami.

Sztuki performatywne: technologia, ciało i nowe sposoby doświadczania

Tegoroczny program sztuk performatywnych koncentruje się na relacji człowieka z technologią, zmysłami, otoczeniem. Artyści proponują działania, które wykraczają poza tradycyjne rozumienie teatru czy performansu, angażując publiczność jako aktywnych uczestników doświadczenia.

Jednym z najbardziej intrygujących wydarzeń będzie „Umwelt” Adama Ziajskiego – eksperyment artystyczno-badawczy łączący teatr, neurotechnologię i biofeedback. Projekt powstaje we współpracy z osobami o odmiennych sposobach percepcji rzeczywistości: osobą głuchą, osobą z AuDHD oraz osobą doświadczającą synestezji. W efekcie powstaje wielozmysłowe doświadczenie, które pozwala spojrzeć na świat z różnych perspektywy oraz stworzyć cyfrowy zapis zbiorowego doświadczenia uczestników.

Technologia staje się również narzędziem budowania wspólnoty w performansie „Mimikra” Liwii Bargieł-Kiełbowicz i Stanisława Buldera. W formule silent disco widzowie, korzystając ze słuchawek i własnych telefonów, zostają zaproszeni do wspólnego, intymnego doświadczenia choreograficznego. To opowieść o uważności, współobecności i społecznej naturze człowieka, w której ciało widza staje się integralnym elementem wydarzenia.

Granice między światem fizycznym i cyfrowym zaciera także projekt „Ukryte przestrzenie – immersyjne muzeum doświadczania sztuki z użyciem XR”. Dzięki technologii rozszerzonej rzeczywistości oraz okularom VR uczestnicy mogą wejść do hybrydowej przestrzeni łączącej sztukę współczesną, interaktywne środowiska cyfrowe i responsywny dźwięk. To kolejny przykład nowego modelu kontaktu ze sztuką, w którym odbiorca nie obserwuje dzieła z dystansu, ale staje się częścią doświadczenia.

Program uzupełniają warsztaty „Uwaga, ciało!”, pokazujące, że innowacja nie zawsze oznacza technologię. Poprzez ruch, pracę z ciałem i narzędzia wspierające uważność uczestnicy będą mogli doświadczyć nowych sposobów budowania relacji z samym sobą i innymi, odkrywając znaczenie świadomego kontaktu z własną cielesnością.

Program sztuk performatywnych Europejskiego Stadionu Kultury 2026 powstaje pod kuratelą Dominika Więcka – tancerza, choreografa i performera, znanego z eksperymentowania z formami teatralnymi oraz poszukiwania nowych sposobów opowiadania o współczesności poprzez ruch.

Sztuki wizualne: światło, sztuczna inteligencja i cyfrowe światy

Program sztuk wizualnych Europejskiego Stadionu Kultury 2026 stawia w centrum zainteresowania m.in. światło, sztuczną inteligencję, projekcje multimedialne oraz interaktywne instalacje, powstaje we współpracy z Elwirą Wojtunik-Láng – kuratorką specjalizująca się w sztuce cyfrowej, projektach art&tech oraz działaniach wykorzystujących technologie AR, VR, XR i AI w obszarze kultury.

Jednym z festiwalowych projektów będzie „LIGHT INNOVATION” – autorski performance wizualny wykorzystujący technikę malowania światłem na żywo. W całkowitej ciemności, przy akompaniamencie muzyki, na oczach widzów powstają efemeryczne obrazy tworzone za pomocą technologii UV. Projekt łączy tradycyjne środki wyrazu z nowoczesnymi rozwiązaniami technologicznymi, tworząc wyjątkowe doświadczenie angażujące wiele zmysłów jednocześnie.

Refleksję nad relacją człowieka i technologii podejmuje także animacja „Duch w Maszynie”, prezentowana na murach Zamku Lubomirskich. Utrzymana w estetyce kolażu opowieść prowadzi widzów do futurystycznej rzeczywistości, w której ludzie i inteligentne maszyny współistnieją w pozornie idealnym świecie. To wizualna medytacja nad rozwojem technologicznym i pytaniem o przyszłość człowieczeństwa.

Szczególne miejsce w programie zajmuje również instalacja „Onirica”. Projekt wykorzystuje archiwum blisko trzydziestu tysięcy snów oraz narzędzia sztucznej inteligencji do tworzenia dynamicznych, generowanych obrazów. Dane dotyczące aktywności mózgu podczas snu wpływają na kształt wizualnych pejzaży, a AI staje się przewodnikiem po świecie podświadomości. Powstała w ten sposób instalacja znajduje się na styku nauki, technologii i sztuki, tworząc jedno z najbardziej innowacyjnych doświadczeń tegorocznego festiwalu.

Program sztuk wizualnych poszerza także wystawa „Kapsuły mody: Nowa fala”, łącząca modę konceptualną, sztukę współczesną, nowe technologie i idee zrównoważonego projektowania. W przestrzeni Millenium Hall zaprezentowane zostaną rzeźbiarskie formy haute couture wykonane z materiałów z odzysku, inspirowane wodą, rzekami i światem morskiej fauny. Wystawie towarzyszyć będą międzypokoleniowe warsztaty eko-projektowania „Kreacje Nieoczywiste”, zakończone pokazem mody współtworzonym przez uczestników.

Szczególnym elementem projektu będzie interaktywna instalacja wykorzystująca generatywną sztuczną inteligencję. Dzięki cyfrowemu lustru odwiedzający będą mogli w czasie rzeczywistym „przymierzać” prezentowane kreacje i zanurzyć się w cyfrowo wykreowanym świecie futurystycznej mody.

Projekty prezentowane w ramach programu sztuk wizualnych pokazują, że współczesna sztuka coraz częściej staje się przestrzenią dialogu między kreatywnością a technologią, otwierając przed odbiorcami zupełnie nowe sposoby patrzenia, odczuwania i uczestniczenia w kulturze.

ESKFAMILY – przestrzeń twórczej zabawy

Organizatorzy zadbali również o najmłodszych uczestników festiwalu. W dniach 27–28 czerwca w Fosie Zamku Lubomirskich działać będzie strefa ESKFAMILY – przestrzeń wspólnej zabawy, odpoczynku i kreatywnych aktywności dla dzieci oraz rodzin. W programie znajdą się m.in. warsztaty artystyczne i ekologiczne, działania muzyczno-teatralne, sensoryczne strefy zabawy oraz animacje zachęcające do twórczego odkrywania świata poprzez sztukę i doświadczenie.

Wstęp na wszystkie wydarzenia festiwalowe jest bezpłatny, na wybrane obowiązują darmowe wejściówki dostępne do pobrania online.

Prezentowane projekty stanowią jedynie część programu Europejskiego Stadionu Kultury 2026 – kolejne wydarzenia, artyści i inicjatywy będą sukcesywnie ogłaszane w nadchodzących dniach. Program oraz bieżące ogłoszenia festiwalowe znajdują się na stronie: https://stadionkultury.pl/